از «پرفورمنس‌آرت» چه می‌دانیم؟

پرفورمنس‌آرت فقط یک فرم هنری نیست؛ نقطه‌ای است که در آن بدن، زمان، فضا و اندیشه به هم می‌رسند و هنر از قاب شیء و اثر ثابت بیرون می‌آید. این جریان، از دل بحران‌های هنر مدرن زاده شد و در ادامه، به یکی از رادیکال‌ترین زبان‌های هنر معاصر تبدیل شد؛ زبانی که هم‌زمان اجرا، اعتراض، تجربه و پرسش است. برای فهم آن باید به عقب بازگشت؛ به زمانی که هنر تصمیم گرفت «اتفاق بیفتد» نه اینکه فقط «نمایش داده شود».

اما پرفورمنس‌آرت چگونه شکل گرفت؟ و چه نسبتی با دگرگونی‌های هنر مدرن و معاصر دارد؟

از مانیفست‌های تند و انقلابی اوایل قرن بیستم تا تجربه‌های آوانگارد دهه‌های ۶۰ و ۷۰ میلادی، پرفورمنس‌آرت همواره در مرز میان هنر و زندگی حرکت کرده است. گاهی در خیابان، گاهی در گالری، و گاهی در بدن خود هنرمند؛ جایی که اثر هنری دیگر «چیزی برای دیدن» نیست، بلکه «رویدادی برای زیستن» است.

ویدیوبوک «تاریخ پرفورمنس‌آرت»

ویدیوبوک «تاریخ پرفورمنس‌آرت»، با تدریس سعید هاشم‌زاده، تلاشی است برای روایت منسجم و تحلیلی از شکل‌گیری، تحول و گسترش این هنر جریان‌ساز؛ از نخستین جرقه‌های مفهومی در آغاز قرن بیستم تا تثبیت آن در هنر معاصر.

این مجموعه ابتدا با تعریف مفاهیم پایه آغاز می‌کند؛ اینکه پرفورمنس‌آرت چیست، چه تفاوتی با تئاتر دارد و چگونه بدن هنرمند به بستر اصلی تولید معنا تبدیل می‌شود. سپس به سراغ مانیفست‌های مهمی مانند فوتوریسم، دادائیسم و سوررئالیسم می‌رود؛ جریان‌هایی که با شکستن قواعد سنتی هنر، زمینه را برای تولد هنر اجرا فراهم کردند.

در ادامه، نقش جریان‌های فکری و هنری مهمی مانند باهاوس و تجربه‌های میان‌رشته‌ای بررسی می‌شود؛ جایی که مرز میان هنر، طراحی، موسیقی و زندگی روزمره شروع به محو شدن می‌کند. سپس با چهره‌هایی مانند جان کیج، جوزف بویز، کریس بوردن و گیلبرتو جرج مواجه می‌شویم؛ هنرمندانی که پرفورمنس را به سطحی از تجربه‌گرایی رادیکال رساندند.

سرفصل‌های این ویدیوبوک

• تفاوت هنر مدرن و هنر معاصر

• مانیفست و دوران مدرن

• گلدبرگ و کتاب پرفورمنس‌آرت

• ظهور فوتوریسم در پرفورمنس‌آرت

• سبک دادائیسم

• سبک سوررئالیسم

• مکتب باهاوس

• جان کیج

• جوزف بویز

• کریس بوردن و گیلبرتو جرج

• هنرمندان فمینیست پرفورمنس‌آرت

در این ویدیوبوک به چه پرسش‌هایی پاسخ داده می‌شود؟

• پرفورمنس‌آرت دقیقا چیست و چه تفاوتی با تئاتر دارد؟

• چگونه مانیفست‌های مدرن زمینه‌ساز هنر اجرا شدند؟

• چرا بدن هنرمند به رسانه اصلی تبدیل شد؟

• نقش فوتوریسم، دادائیسم و سوررئالیسم در شکل‌گیری این هنر چه بود؟

• چگونه دهه‌های ۶۰ و ۷۰ میلادی به دوران شکوفایی پرفورمنس‌آرت تبدیل شدند؟

• مهم‌ترین هنرمندان این حوزه چه کسانی بودند و چه چیزی را تغییر دادند؟

سعید هاشم‌زاده کیست؟

دانش‌آموخته کارشناسی ارشد کارگردانی از دانشگاه هنر تهران و عضو انجمن منتقدان و نویسندگان خانه سینماست که در این کتاب ویدیویی، با رویکردی تحلیلی و میان‌رشته‌ای، به واکاوی تاریخ شکل‌گیری، تحول و گسترش پرفورمنس‌آرت می‌پردازد؛ و تلاش می‌کند پیوند میان نظریه، اجرا و تجربه زیسته در هنر معاصر را برای مخاطب روشن کند.

پرفورمنس‌آرت امروز چه جایگاهی دارد؟

امروز پرفورمنس‌آرت دیگر یک جریان حاشیه‌ای نیست؛ بلکه به یکی از زبان‌های اصلی هنر معاصر تبدیل شده است. زبانی که همچنان پرسش می‌سازد: درباره بدن، قدرت، سیاست، جنسیت، و خودِ مفهوم «حضور».

چرا فهم تاریخ پرفورمنس‌آرت ضروری است؟

چون بدون شناخت ریشه‌های آن، درک هنر معاصر ناقص می‌ماند. پرفورمنس‌آرت فقط تاریخ یک سبک هنری نیست؛ تاریخ تغییر نگاه ما به بدن، فضا و واقعیت است.

این ویدیوبوک مناسب چه کسانی است؟

• علاقه‌مندان هنر معاصر و نظریه هنر

• دانشجویان هنر، تئاتر و مطالعات میان‌رشته‌ای

• کسانی که می‌خواهند هنر را فراتر از اثر ثابت و سنتی بفهمند

• مخاطبانی که به تجربه‌های مفهومی و اجرامحور علاقه دارند

• کنش‌گران و فعالان اجتماعی که به نسبت میان هنر، بدن، اعتراض و سیاست علاقه‌مندند

چگونه هنر از «شیء» به «رویداد» تبدیل شد؟

و چه کسی تصمیم گرفت مرز میان زندگی و هنر را از میان بردارد؟

پاسخ این پرسش‌ها را در ویدیوبوک «تاریخ پرفورمنس‌آرت» خواهید دید.

پس از پایان این ویدیوبوک، کدام درسگفتارها را ببینیم؟

درسگفتار «سواد سینما»: با تدریس پرویز جاهد

درسگفتار «آشنایی با مکاتب و نظریه‌های هنری»: با تدریس علی کریمی

ویدیوبوک «پدیدارشناسی»: با تدریس ابوطالب صفدری