از امپریالیسم، چه می‌دانیم؟

امپریالیسم فقط یک مفهوم تاریخی یا سیاسی مربوط به گذشته نیست؛ مسئله‌ای است که تاریخ استعمار، سرمایه‌داری، جنگ، توسعه، قدرت و نظم جهانی، در طول دو قرن اخیر در آن به هم گره خورده‌اند. بسیاری از تحولات مهم جهان مدرن، بدون فهم امپریالیسم قابل درک نیست؛ از شکل‌گیری اقتصاد جهانی و تقسیم کار بین‌المللی گرفته تا جنگ‌های جهانی، توسعه‌نیافتگی کشورهای جهان سوم، گسترش سرمایه‌داری و حتی بحران‌های سیاسی و فرهنگی جهان امروز.

امروز، امپریالیسم فقط به اشغال نظامی سرزمین‌ها محدود نمی‌شود؛ بلکه در اقتصاد، رسانه، فرهنگ، فناوری، نظام مالی جهانی و حتی در شکل تولید دانش و معنا حضور دارد. اما آیا امپریالیسم هنوز همان صورت کلاسیک خود را حفظ کرده است؟ یا چهره‌ای تازه و پیچیده‌تر پیدا کرده؟ آیا جهانی‌شدن به معنای پایان امپریالیسم بود یا شکل جدیدی از آن را پدید آورد؟ و آیا توسعه کشورهای پیرامونی، بدون فهم نسبت آن‌ها با نظم جهانی ممکن است؟

ویدیوبوک «امپریالیسم»

ویدیوبوک «امپریالیسم» با تدریس دکتر احسان فرزانه، تلاشی است برای واکاوی تاریخی، فلسفی و سیاسی مفهوم امپریالیسم؛ مفهومی که همواره محل منازعه جریان‌های فکری مختلف بوده و هنوز هم یکی از مهم‌ترین کلیدواژه‌ها برای فهم جهان معاصر است.

این مجموعه، از طرح این پرسش آغاز می‌کند که اساساً امپریالیسم چیست و چگونه شکل گرفت. سپس به پیوندهای تاریخی میان فاشیسم و امپریالیسم می‌پردازد و مسیر نظریه‌پردازی درباره آن را از هابسن تا مارکس، انگلس، هیلفردینگ، رزا لوکزامبورگ و لنین دنبال می‌کند؛ متفکرانی که هرکدام تلاش کردند نسبت سرمایه‌داری، قدرت و سلطه جهانی را توضیح دهند.

در ادامه، این ویدیوبوک به نظریه‌های توسعه و وابستگی می‌پردازد؛ از مکتب نوسازی تا مکتب وابستگی، از نظریه گوندر فرانک تا نظام جهانی والرشتاین. همچنین ابعاد فرهنگی و معرفتی امپریالیسم نیز بررسی می‌شود؛ از نقدهای ادوارد سعید و فرانتس فانون تا تحلیل‌های میشل فوکو درباره قدرت و سازوکارهای سلطه در جامعه مدرن.

این مجموعه تلاش می‌کند امپریالیسم را نه صرفاً به‌عنوان یک پدیده سیاسی، بلکه به‌مثابه ساختاری پیچیده برای فهم مناسبات قدرت در جهان معاصر تحلیل کند.

سرفصل‌های این ویدیوبوک

• امپریالیسم چیست؟
• فاشیسم و امپریالیسم: پیوندهای تاریخی
• نظریه ج. هابسن: چشم‌اندازی جدید
• مارکس و انگلس درباره امپریالیسم
• سرمایه‌داری مالی و امپریالیسم (رودولف هیلفردینگ)
• دیدگاه رزا لوکزامبورگ درباره امپریالیسم
• لنین: امپریالیسم به عنوان آخرین مرحله سرمایه‌داری
• مکتب نوسازی: مسیرهای توسعه
• مکتب وابستگی: تحلیلی انتقادی
• شاخه‌های مکتب وابستگی: اکلا و نئومارکسیسم
• نظریه گوندر فرانک: اقتصاد وابسته
• نظام جهانی (امانوئل والرشتاین): یک دید جهانی
• جنبه‌های فرهنگی امپریالیسم: سعید و فانون
• میشل فوکو: قدرت در جامعه

در این ویدیوبوک به چه پرسش‌هایی پاسخ داده می‌شود؟

• امپریالیسم چگونه شکل گرفت و چه تحولاتی پیدا کرد؟
• چه نسبتی میان سرمایه‌داری و امپریالیسم وجود دارد؟
• آیا توسعه کشورهای مرکز، به بهای وابستگی کشورهای پیرامونی شکل گرفته است؟
• تفاوت مکتب نوسازی و مکتب وابستگی در چیست؟
• آیا امپریالیسم فقط نظامی و اقتصادی است یا ابعاد فرهنگی هم دارد؟
• جهان امروز، چه نسبتی با صورت‌های جدید امپریالیسم دارد؟

احسان فرزانه کیست؟

احسان فرزانه دانش‌آموخته علوم سیاسی مقطع دکتری دانشگاه تهران و مولف کتاب‌های «وضعیت نئولیبرال» (تحلیل جامعه شناختی شعر فارسی دهه‌های ۱۳۸۰ و ۱۳۹۰)،  «نیچه و رمانتیسیسم» و مترجم کتاب «اگزیستانسیالیسم» تالیف پل فولکیه می‌باشد.

دکتر احسان فرزانه در این مجموعه تلاش می‌کند با رویکردی تحلیلی و چندوجهی، نظریه‌های مختلف درباره امپریالیسم را بررسی کند. او می‌کوشد این مفهوم را نه در قالب داوری‌های شتاب‌زده سیاسی، بلکه در بستر تاریخ اندیشه، اقتصاد سیاسی و تحولات جهان مدرن تحلیل کند.

او در این کتاب ویدیویی، تصویری روشن‌تر و دقیق‌تر از یکی از مناقشه‌برانگیزترین مفاهیم علوم سیاسی ارائه می‌دهد؛ مفهومی که هنوز هم بخش بزرگی از نظم جهانی و مناسبات قدرت را توضیح می‌دهد.

امپریالیسم، چه نسبتی با جهان امروز ما دارد؟

بخش بزرگی از بحران‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جهان معاصر، بدون فهم تاریخ استعمار، سرمایه‌داری جهانی و سازوکارهای سلطه قابل فهم نیست. از شکاف میان شمال و جنوب جهانی گرفته تا جنگ‌ها، مهاجرت‌ها، وابستگی اقتصادی و حتی سلطه رسانه‌ای و فرهنگی، همگی با مسئله امپریالیسم پیوند دارند. فهم امپریالیسم، بخشی از فهم موقعیت جهان امروز است.

چرا فهم امپریالیسم، برای همه ما ضرورت دارد؟

در جهانی که قدرت، دیگر فقط از مسیر اشغال نظامی اعمال نمی‌شود و شکل‌های پیچیده‌تری از سلطه اقتصادی، فرهنگی و رسانه‌ای پدید آمده‌اند، فهم امپریالیسم ضرورتی انکا

رناپذیر دارد. بدون شناخت سازوکارهای سلطه در جهان مدرن، تحلیل بسیاری از تحولات سیاسی و اجتماعی معاصر ناقص خواهد بود.

این ویدیوبوک مناسب چه کسانی است؟

• علاقه‌مندان علوم سیاسی و فلسفه سیاسی
• دانشجویان علوم انسانی
• کسانی که می‌خواهند نظم جهانی را فراتر از روایت‌های رسانه‌ای بفهمند
• افرادی که به اقتصاد سیاسی، استعمار و نظریه‌های توسعه علاقه دارند
• کسانی که به تحلیل تاریخی و انتقادی جهان معاصر علاقه‌مندند

آیا امپریالیسم به پایان رسیده است، یا فقط صورت خود را تغییر داده؟ آیا جهانی‌شدن، جهان را آزادتر کرده یا وابستگی‌ها را پیچیده‌تر ساخته است؟

در سایت [جیوگی] این کتاب ویدیویی را تهیه کنید تا ببینید!

پس از پایان این ویدیوبوک، کدام درسگفتارها را ببینیم؟

بسته «ایسم‌ها»: با تدریس مجموعه اساتید [جیوگی]

ویدیوبوک «۱۴ مفهوم علوم سیاسی که همه باید بدانند»: درآمدی تحلیلی به مفاهیم بنیادین سیاست مدرن و نسبت آن‌ها با جهان امروز

ویدیوبوک «کشورهای خلیج فارس»: تحلیلی تاریخی و ژئوپلیتیک از منطقه‌ای که یکی از مهم‌ترین میدان‌های رقابت قدرت‌های جهانی بوده است، با تدریس دکتر یاسر قزوینی حائری