چرا چین، چین شد؟!

پیش از آنکه چین یک قدرت جهانی باشد، چه نظام اندیشه‌ای بر آن حاکم بود؟ برای فهم یکی از قدرت‌مندترین تمدن‌های امروز جهان، فقط نباید به اقتصاد، ارتش و یا فناوری‌های امروز آن نگاه کنیم؛ پیش از این‌ها باید به هزاران سال اندیشه‌ای بازگردیم که درباره اخلاق، قانون، قدرت و شیوه درست حکمرانی تأمل کرده است. چون چین معاصر، فقط محصول سیاست‌های چند دهه اخیر نیست؛ ریشه‌های آن را باید در سنت‌های فکری عمیقی جستجو کرد که هنوز بر نگاه این تمدن به دولت، جامعه و قدرت اثر می‌گذارند.

فلسفه سیاسی چین

اغلب وقتی از فلسفه سیاسی سخن می‌گوییم، روایت‌های غربی از یونان باستان تا دوران مدرن در مرکز توجه قرار می‌گیرند؛ اما در سوی دیگر جهان، تمدنی شکل گرفته که بیش از دو هزار سال درباره پرسش‌هایی بنیادین اندیشیده است: حکومت خوب چیست؟ انسان چه نسبتی با جامعه دارد؟ نظم سیاسی چگونه ساخته می‌شود؟ و قدرت چگونه باید مهار یا هدایت شود؟

فلسفه سیاسی چین، تنها مجموعه‌ای از آموزه‌های تاریخی نیست؛ بلکه یکی از مهم‌ترین سنت‌های فکری جهان است که در شکل‌گیری فرهنگ سیاسی، ساختار حکمرانی و نگاه چینی‌ها به جامعه و دولت نقشی عمیق داشته است. از تائوئیسم که بر هماهنگی انسان با نظم طبیعی تأکید می‌کند، تا کنفوسیوس‌گرایی که اخلاق و فضیلت را پایه نظم اجتماعی می‌داند، هر مکتبی، پاسخی متفاوت به مسئله سیاست ارائه کرده است.

اما این اندیشه‌ها چگونه شکل گرفتند؟ چه تصویری از انسان، جامعه و حکومت ارائه می‌دهند؟ و چرا شناخت آن‌ها برای فهم چین امروز اهمیت دارد؟

ویدیوبوک «فلسفه سیاسی چین»

ویدیوبوک «فلسفه سیاسی چین» با تدریس فرشاد عادل، تلاشی است برای شناخت مهم‌ترین مکاتب فلسفه سیاسی چین و بررسی ریشه‌های فکری تمدنی که یکی از مهم‌ترین بازیگران جهان معاصر است.

این مجموعه، با توضیح چیستی فلسفه چین و تفاوت آن با سنت فلسفی غرب آغاز می‌شود؛ سپس به سراغ مکتب تائوئیسم می‌رود؛ سنتی که در آن مسئله اصلی، هماهنگی میان انسان، طبیعت و جهان است. در این بخش، نگاه تائوئیسم به سیاست و حکومت بررسی می‌شود؛ نگاهی که به جای مداخله دائمی، بر مفهوم «بی‌کنشی» و هماهنگی با نظم طبیعی تأکید دارد.

در ادامه، اندیشه کنفوسیوس و مکتب کنفوسیوسی بررسی می‌شود؛ فلسفه‌ای که برای قرن‌ها یکی از پایه‌های نظم اجتماعی و سیاسی چین بوده است. کنفوسیوس بر اهمیت اخلاق، آموزش، خانواده، مسئولیت اجتماعی و نقش حاکمیت اخلاقی در ساخت جامعه تأکید داشت.

پس از آن، مکتب موهیسم و اندیشه‌های موهیستی بررسی می‌شود؛ جریانی که با تأکید بر سود عمومی، برابری و منفعت جمعی، نقدی متفاوت نسبت به نظم اجتماعی ارائه کرد. در پایان نیز فلسفه قانون‌گرایی چین و اندیشه هان فی‌تزو بررسی می‌شود؛ مکتبی که بر نقش قانون، قدرت سیاسی و ساختارهای حکمرانی در حفظ نظم جامعه تأکید داشت.

سرفصل‌های این ویدیوبوک

• توضیحی بر چیستی فلسفه چین
• آشنایی با مکتب تائوئیسم (قسمت اول)
• آشنایی با مکتب تائوئیسم (قسمت دوم)
• سیاست از منظر تائوئیسم
• آشنایی با کنفوسیوس
• شناخت مکتب کنفوسیوس (قسمت اول)
• شناخت مکتب کنفوسیوس (قسمت دوم)
• آشنایی با سوسیوس، مکتب موهیسم یا سودمندگرایی
• شناخت مکتب موهیسم یا سودمندگرایی
• سیاست از منظر فلسفه سیاسی موهیستی
• آشنایی با هان فی تزو؛ چهره برجسته مکتب قانون‌گرایی چینی
• شناخت فلسفه قانون‌گرایی چین (قسمت اول)
• شناخت فلسفه قانون‌گرایی چین (قسمت دوم)

فرشاد عادل کیست؟
فرشاد عادل، دانش‌آموخته فلسفه و پژوهشگر فلسفه سیاسی است. عادل هم‌اکنون دبیرکل اندیشکده مطالعات راهبردی ایران و چین است و با مراکز علمی در چین، اروپا و ترکیه، همکاری پژوهشی دارد. او در این مجموعه تلاش می‌کند فلسفه سیاسی چین را از قالب یک موضوع صرفاً تاریخی خارج کند و نشان دهد که این سنت‌های فکری چگونه در شکل‌گیری نگاه چین به سیاست، دولت، جامعه و نظم جهانی امروز نقش داشته‌اند.

چرا فهم فلسفه سیاسی چین، برای همه ما ضرورت دارد؟

چین امروز فقط یک قدرت اقتصادی نیست؛ بلکه یکی از مهم‌ترین بازیگران سیاسی، فرهنگی و تمدنی جهان است. اما شناخت چین معاصر، بدون شناخت تاریخ اندیشه و سنت‌های فکری آن ناقص خواهد بود.

در جهانی که نظم سیاسی در حال تغییر است و الگوهای مختلف حکمرانی در برابر یکدیگر قرار گرفته‌اند، شناخت فلسفه سیاسی چین، امکان نگاهی چندبعدی و از زوایای گوناگون به سیاست و جامعه را برای ما فراهم می‌کند. 

فلسفه سیاسی چین به ما یادآوری می‌کند که پرسش‌های بنیادین سیاست، پرسش‌هایی جهانی‌اند؛ اما پاسخ‌هایی که تمدن‌های مختلف به آن‌ها داده‌اند، می‌تواند کاملا متفاوت باشد!

این ویدیوبوک مناسب چه کسانی است؟

• علاقه‌مندان فلسفه، تاریخ اندیشه و علوم سیاسی
• کسانی که می‌خواهند چین را فراتر از اخبار اقتصادی و سیاسی روز بشناسند.
• افرادی که به مقایسه تمدن‌ها و سنت‌های فکری متفاوت علاقه دارند.

چه ریشه‌های فکری، فلسفی و سیاسی، چین امروز را به جایگاهی رسانده‌اند که نظم جهانی را تغییر می‌دهد؟

در سایت [جیوگی] این ویدیوبوک را تهیه کنید تا ببینید!

پس از پایان این ویدیوبوک، پیشنهاد می‌کنیم این درسگفتارها را هم ببینید:

• ویدیوبوک «۱۰ کتاب مهم علوم سیاسی»، با تدریس دکتر نوید کلهرودی 
• ویدیوبوک «مهم‌ترین مفاهیم جامعه‌شناسی»، با تدریس دکتر سید جواد میری 
• ویدیوبوک «نظریه‌های جامعه‌شناسی»، با تدریس دکتر تقی آزاد ارمکی 
• ویدیوبوک «درآمدی بر تاریخ فلسفه»، با تدریس دکتر میلاد دخانچی