چگونه باید جامعه را تقویت کرد؟

گفتگویی درباره نسبت ما با یکدیگر و امکان کنش جمعی

ما از «جامعه ایران» سخن می‌گوییم، اما پرسش این است که آیا با جامعه‌ای فعال و پیوندخورده مواجهیم یا با جمعیتی پراکنده که صرفاً در کنار هم زندگی می‌کند؟ جامعه زمانی شکل می‌گیرد که افراد بتوانند یکدیگر را به رسمیت بشناسند، در عرصه عمومی با هم مواجه شوند و درباره مسائل مشترک وارد گفتگو شوند. بدون این مواجهه و گفتگوی مستمر، هم‌جواری به همبستگی تبدیل نمی‌شود.

در سال‌های اخیر، نشانه‌های گسترش بی‌اعتمادی، قطبی‌شدن و فرسایش سرمایه اجتماعی را در سطوح مختلف تجربه کرده‌ایم؛ از فضای شبکه‌های اجتماعی تا روابط روزمره. بخشی از این وضعیت ریشه در الگویی تاریخی دارد که در آن «دیگری» کمتر به‌مثابه سوژه‌ای صاحب تجربه و فهم دیده شده و بیشتر در قالب برچسب‌ها و دوگانه‌ها فهم شده است. این منطق حذف و تقلیل، تنها در ساختارهای رسمی باقی نمانده، بلکه در زبان و رفتار روزمره ما نیز بازتولید می‌شود.

در چنین شرایطی، نه اصلاح از بالا پشتوانه‌ای پایدار می‌یابد و نه اعتراض از پایین به نیرویی ماندگار تبدیل می‌شود؛ زیرا آنچه غایب است، شبکه‌ای از اعتماد، گفتگو و همکاری است که بتواند ظرفیت‌های پراکنده را به کنشی جمعی بدل کند. مسئله ما بیش از آنکه فقدان انرژی اجتماعی باشد، فقدان پیوندهای اجتماعی است.

پرسش محوری این نشست آن است: چگونه می‌توان امکان گفتگو و مواجهه اجتماعی را در ایران امروز تقویت کرد؟ چگونه می‌توان اختلاف را از منبع تهدید به منبع یادگیری تبدیل کرد؟ پاسخ را باید در تمرین‌های کوچک اما مداوم جستجو کرد: تمرین شنیدن پیش از داوری، مواجهه رو‌در‌رو با دیدگاه‌های متفاوت، شکل دادن به حلقه‌های بحث و همکاری، و ساختن فضاهایی که در آن به‌رسمیت‌شناسی متقابل امکان‌پذیر شود.

این گعده تلاشی است برای اندیشیدن به سهم هر یک از ما در این فرایند. جامعه‌سازی پروژه‌ای دفعی و از بالا نیست؛ فرایندی تدریجی است که از شیوه نگاه و گفتگوی ما آغاز می‌شود. پیش از هر تغییر ساختاری، نیازمند بازسازی نسبت خود با یکدیگریم. جامعه، از دل همین گفتگوهای صادقانه و مواجهه‌های مسئولانه ساخته می‌شود.

با حضور دکتر میلاد دخانچی

شنبه ۲۵ بهمن

ساعت ۱۸ تا ۲۰

خانه [جیوگی]